Türk dizileri dünyayı nasıl fethetti?

Bir zamanlar yalnız bizim salonlarımızda izlenen diziler, bugün Buenos Aires'te, Karaçi'de ve Kahire'de milyonların akşam ritüeli. Türkiye yıllardır dünyanın en büyük dizi ihracatçıları arasında anılıyor ve bu yolculuğun kilometre taşları, bilgi yarışmalarının da en keyifli soru kaynaklarından biri. İşte Türk dizilerinin dünyayı fetheden hikâyesinden on durak.

Edebiyattan ekrana uzanan köprü

1. Ezel'in intikamı bir Fransız klasiğinden geliyor

Ezel, Türk televizyonunun en çok konuşulan intikam hikâyelerinden biri. Kurgusunun ilham kaynağı ise Alexandre Dumas'nın Monte Kristo Kontu romanı: haksız yere hapse düşen bir adamın kimliğini değiştirip geçmişiyle hesaplaşması. Dizi bu klasik iskeleti İstanbul'un yeraltı dünyasına taşıdı ve Tuncel Kurtiz'in canlandırdığı Ramiz Karaeski gibi ezberlere yerleşen karakterler kazandırdı.

2. Aşk-ı Memnu yüz yıllık bir romanın ikinci ekran hayatı

2008'de reyting rekorları kıran Aşk-ı Memnu, Halit Ziya Uşaklıgil'in on dokuzuncu yüzyılın sonunda kaleme aldığı romana dayanıyor. Üstelik bu ilk uyarlama da değildi: TRT aynı romanı 1975'te diziye çevirmişti. Yasak aşk, yanlış evlilik ve konak hayatı üçgeni, aradan bir asır geçse de seyirciyi ekrana kilitlemeyi başardı.

3. Behzat Ç. polisiye romandan doğdu

Ankara'nın hırçın başkomiseri Behzat Ç., Emrah Serbes'in romanlarından uyarlandı. Türk televizyonunda alışılmış parlak kahraman kalıbının dışına çıkan bu karakter, kusurlarıyla sevilen bir ekran klasiğine dönüştü.

Dünyaya açılan kapı

4. Gümüş, Arap dünyasında bir fenomene dönüştü

Türk dizi ihracatının kapısını aralayan yapım Gümüş oldu. Arapça dublajla yayınlanan dizi, Orta Doğu'da o güne dek görülmemiş bir ilgiyle karşılandı ve finali Arap dünyasında dev bir seyirci kitlesi topladı. Bu başarı, uluslararası alıcıların gözünü Türk yapımlarına çevirdi; bugün onlarca ülkeye satılan dizilerin yolunu Gümüş açtı.

5. Muhteşem Yüzyıl küresel bir markaya dönüştü

Kanuni Sultan Süleyman döneminin saray entrikalarını anlatan Muhteşem Yüzyıl, Balkanlardan Latin Amerika'ya onlarca ülkede yayınlandı ve Türk tarihine küresel bir merak uyandırdı. Kostümleri, dekorları ve kadrosuyla Türk televizyonunun en iddialı prodüksiyonlarından biri olarak tarihe geçti.

6. Diriliş: Ertuğrul sınırların ötesinde bir kahraman yarattı

Engin Altan Düzyatan'ın canlandırdığı Ertuğrul Gazi, yalnız Türkiye'de değil Pakistan'dan Güney Amerika'ya geniş bir coğrafyada izleyici buldu. Dizi bazı ülkelerde devlet televizyonlarında yayınlandı ve karakterleri sosyal medyada küresel bir hayran kitlesi edindi.

Ödül gecelerinin yıldızları

7. Kara Sevda, Emmy kazanan ilk Türk dizisi

2017'de Kara Sevda, En İyi Telenovela dalında Uluslararası Emmy Ödülü'nü kazandı ve bu ödülü alan ilk Türk dizisi olarak tarihe geçti. Ödül, Türk dizilerinin artık yalnız çok izlenen değil, uluslararası jürilerce de taçlandırılan yapımlar olduğunun tesciliydi.

8. Haluk Bilginer, Emmy'li ilk Türk oyuncu

İki yıl sonra sahneye bu kez bir oyuncu çıktı: Haluk Bilginer, Şahsiyet dizisindeki Agâh Beyoğlu rolüyle 2019'da Uluslararası Emmy'de En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazandı. Alzheimer'la boğuşurken geçmişin hesabını gören bir emekli adliye memurunu canlandıran Bilginer, bu ödülü alan ilk Türk oyuncu oldu.

Kalıpları kıran yapımlar

9. Leyla ile Mecnun absürt mizahı ana akıma taşıdı

Türk dizileri deyince akla önce dram gelir ama Leyla ile Mecnun bu ezberi bozdu. Absürt mizahı, kırılan dördüncü duvarı ve kendine has karakterleriyle dizi, yayınlandığı dönemde kült bir hayran kitlesi topladı. İsmail Abi gibi karakterlerin replikleri yıllar sonra bile gündelik dile yerleşmiş durumda.

10. İkinci Bahar, Yeşilçam'ı diziyle buluşturdu

Doksanların sonunda İkinci Bahar, sinemanın iki dev ismini, Türkan Şoray ile Şener Şen'i ekranda buluşturdu. Samatya sokaklarında geçen bu hikâye, Yeşilçam kuşağının yıldızlarını dizi seyircisiyle tanıştırdı ve mahalle kültürünü merkezine alan yapımların öncüsü oldu.

Yarışmada dizi soruları neden kıymetli?

Dizi soruları bilgi yarışmalarının en tatlı tuzaklarıdır: herkes izlediğini hatırladığını sanır ama iş karakter adlarına, uyarlama kaynaklarına ve ödül yıllarına gelince ezberler karışır. Kuzey Güney'de kardeşleri kimin oynadığını ya da Çukur'da Yamaç'ı kimin canlandırdığını hatırlamak, diziyi izlemiş olmakla değil dikkatle izlemiş olmakla ilgilidir. Kendinizi denemek isterseniz aşağıdaki mini quiz iyi bir başlangıç; devamı Quizo'nun Sinema ve Dizi kategorisinde, üstelik bu hafta havuza Türk dizileri üzerine yepyeni sorular eklendi.